De Europese PPWR-verordening (Packaging and Packaging Waste Regulation), geformaliseerd bij Verordening (EU) 2025/40, treedt op 12 augustus 2026, direct in werking in alle lidstaten. Deze wetgeving richt zich op alle economische sectoren en markeert een ingrijpende ommezwaai in het verpakkingsbeheer. Achter de doelstelling om de circulaire transitie te versnellen, gaat een grote administratieve uitdaging schuil voor zelfstandigen en kmo's.
Volgens NSZ is de PPWR niet doordacht doorgevoerd. De kleine zelfstandige wordt benadeeld. NSZ waarschuwt voor de aanzienlijke administratieve, de logistieke last en de kost die dit met zich meebrengt voor kleine zelfstandigen en webshop-uitbaters.
Waar gaat dit concreet over?
Dit maakt deel uit van de Green Deal, een wetgevend kader van de Europese Commissie om de verpakkingswereld te verduurzamen. Deze verordening moet ertoe leiden dat er dus minder verpakkingsafval ontstaat. Verpakkingen moeten herbruikbaar en recycleerbaar worden. Omdat het om een verordening gaat, geldt die meteen voor elke lidstaat van de EU.
Wat er vanaf nu geldt: producenten en importeurs van verpakkingen moeten een geldige EU-conformiteitsverklaring kunnen voorleggen, waarmee ze aangeven dat ze zich aan de nieuwe voorschriften houden. Ook moeten de waarden van PFAS, lood of kwik voortaan een stuk lager liggen in verpakkingen die met levensmiddelen in contact komen.
De PPWR legt strikte juridische normen op die direct van toepassing zijn. De belangrijkste pijlers:
- Vermindering: De hoeveelheid afval per hoofd van de bevolking verminderen en overbodige formaten elimineren (zoals mini-hotelproducten of eenmalige zakjes met smaakmakers).
- Hergebruik: Cijfermatige doelstellingen vastleggen voor hergebruik, met name voor b2b-logistiek transport en de verkoop van dranken.
- Recycleerbaarheid: Ervoor zorgen dat alle verpakkingen die op de Europese markt worden gebracht tegen 2030 recycleerbaar zijn, terwijl zorgwekkende stoffen zoals PFAS worden verboden.
Wat zijn concrete maatregelen?
In grote lijnen komt er de komende jaren het volgende op bedrijven én consumenten af:
- Beperkingen voor het eenmalig gebruik van plastic/wegwerpplastic, zoals individuele porties of zakjes met sauzen, hotelshampoo en plastic zakjes voor fruit of groenten onder de 1,5 kg. Maar ook plastic wikkels om grote hoeveelheden te groeperen in winkels of magazijnen moeten teruggedrongen worden.
- Afhaalrestaurants moeten klanten vanaf 12 februari 2027 de mogelijkheid bieden hun eigen verpakkingen mee te brengen zonder extra kosten. Vanaf 2028 moeten de verpakkingen die de takeaway-aanbieders zelf gebruiken ook volledig recycleerbaar zijn.
- Tegen 2030 moeten alle plastic verpakkingen die op de markt circuleren aantoonbaar en effectief recycleerbaar zijn.
Zelfstandigen en kmo's: word je geraakt?
Veel ondernemers denken ten onrechte dat deze maatregelen alleen gericht zijn op industriële reuzen. Dat is niet waar. In de ogen van de Europese Unie wordt elke entiteit die verpakkingen produceert, importeert, verdeelt of gebruikt, beschouwd als een 'producent'.
Of je nu ambachtsman, handelaar, in e-commerce actief bent of in de horeca, je wordt geraakt als je:
- jouw eigen eindproducten verpakt
- jouw verpakte goederen importeert
- jouw serviceverpakkingen gebruikt (zakken, meeneemverpakkingen)
Wat zijn jouw praktische verplichtingen?
De organisatorische last wordt zwaarder. Bedrijven moeten de conformiteit van hun verpakkingen kunnen bewijzen met behulp van betrouwbare gegevens.
- De verpakkingsinventaris: Een overzicht maken van alle gebruikte verpakkingen (materialen, gewicht, formaten) in samenwerking met jouw leveranciers.
- Conformiteit en documentatie: Elke verpakking moet beschikken over een conformiteitsverklaring en toegankelijke technische documentatie.
- Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV): Als je producent bent, moet je zich aansluiten bij een UPV-organisatie in elke lidstaat waar je goederen op de markt brengt. In België helpen Fost Plus (huishoudelijke verpakkingen) en Valipac (commerciële en industriële verpakkingen) jouw om aan deze verplichtingen te voldoen.
Nog niet onmiddellijk sancties
De kosten van inactiviteit kunnen hoog oplopen: op termijn administratieve sancties en zelfs uitsluiting van markten. Maar dat is nog niet voor meteen. Voer nu best wel al de audit van jouw verpakkingen uit en ga in gesprek met jouw partners.
