Groot gelijk. Toch zal u alvorens als zelfstandige aan de slag te gaan enkele voorbereidingen moeten plegen.

U zal uw dossier met zorg moeten samenstellen en u zal chronologisch een aantal stappen in acht moeten nemen. Onze adviseurs kunnen u helpen en u begeleiden in uw beslissingen. 

Kan ik zelfstandige worden ?

Om zelfstandige te worden of een onderneming op te richten, moet u een aantal voorwaarden vervullen. Heeft u het vereiste diploma of nodige kennis om de door u gewenste activiteit op te starten? Voor bepaalde beroepen moet u een specifieke beroepskennis kunnen bewijzen. Voor andere beroepen volstaat het te bewijzen dat u een basiskennis heeft van het bedrijfsbeheer. Alvorens te beginnen, is het aangewezen om u hierover te informeren.

Wat is mijn persoonlijke situatie ?

Dit lijkt op eerste zicht een overbodige vraag, maar u dient uw persoonlijke situatie correct in te schatten. Of u pas afgestudeerd bent of u reeds loontrekkende bent of werkloos, u kan beroep doen op een aantal maatregelen die door de regering in het leven werden geroepen. Weet u dat u beroep kan doen op een startlening bij het participatiefonds? Weet u dat u niet onherroepelijk uw rechten inzake werkloosheidsuitkeringen verliest wanneer u zelfstandige wordt?

Een overname of een nieuwe activiteit ?

Talrijke handelszaken of ondernemingen zoeken een overnemer. Het is interessant om eens rondom u te kijken naar dergelijke opportuniteiten, want op die manier kan u starten met een bestaand cliënteel. Om echter het risico te beperken een kat in een zak te kopen bij de overname van een onderneming moet u kijken of er een solide financiële basis voorhanden is. Wanneer u echter van nul begint bij de opstart van activiteit zijn de financiële risico’s wellicht kleiner en is de financiële basis ook beperkter. U zal hoe dan ook deze afweging moeten maken.

Welke vennootschapsvorm voor mijn onderneming ?

Een onderneming in fysieke persoon of een vennootschap? Onder welke vorm ? Al deze beslissingen kunnen belangrijke gevolgen met zich meebrengen omdat zij aanleiding geven tot specifieke rechten en verplichtingen. Kijk dus na welke ondernemingsvorm het best beantwoordt aan uw situatie en aan uw noden. De juristen van het NSZ kunnen u helpen om de juiste keuzes te maken. Zij doen dat op basis van de antwoorden die u geeft op bovengestelde vragen en houden rekening met de financiële situatie waarin u verkeert.

Heb ik duidelijke en afgelijnde financiële objectieven ?

Wanneer u een onderneming wenst op te richten, heeft u een businessplan nodig. Dat plan definieert de doelstellingen en de strategie om deze doelstellingen te bereiken. Het is geen definitief plan, maar het helpt om de juiste beslissing te nemen op cruciale momenten en ook om anderen ervan te overtuigen dat u een realistisch project heeft. Het businessplan gaat ook samen met het financieel plan dat een vertaling is van uw commerciële ideeën en cijfers.  Deze materie kan u misschien afschrikken omdat u niet weet waar u moet beginnen. Dat is niet nodig. Het NSZ werkt samen met ervaren boekhouders die uw project onmiddellijk kunnen analyseren en eventueel bijsturen zodanig dat u kan starten vanuit een stevige basis.

Bij de oprichting van een zaak stelt u best een businessplan op. Dat plan definieert de doelen en bepaalt de strategie waarmee u die kunt bereiken.  Het is geen definitief plan, maar het helpt u op cruciale momenten om de juiste beslissingen te nemen en om anderen te overtuigen van de haalbaarheid van uw project. 

Het past samen met het financieel plan dat uw zakelijke ideeën vertaalt in cijfers. Uw businessplan begint met een gedetailleerde beschrijving van de zaak die u wilt oprichten.

Centraal in uw businessplan staat de beschrijving van uw project en van het team dat het project draagt.

1. Het project en degenen die het moeten realiseren

De omschrijving van het project

• Hoe omschrijf ik mijn project?
• Wat zijn de doelstellingen van mijn project?
• Wat is mijn motivatie?
• Welke naam geef ik mijn zelfstandige activiteit?
• Waar zal ze gevestigd zijn?
• Wat is de startdatum?
• Welke juridische vorm kies ik?
   

Het actieterrein van het eenmansbedrijf of de onderneming
In dit verband is het belangrijk dat de producten en de markt niet van elkaar worden losgekoppeld. Elk product moet zich richten tot een specifieke markt.
Het zou verkeerd zijn te redeneren dat een goed product automatisch zijn weg zal vinden naar de juiste klanten.

• Wat houdt de activiteit precies in?
• Welke producten en/of diensten biedt de zaak aan?
• Op welke markt zal ze actief zijn?
• Welke klanten wil ik bereiken?
   

De promotoren van het project
Een onderneming of eenmanszaak is maar zo sterk als de mensen die erachter schuilgaan. Meer dan ooit geldt hier het gezegde ‘de juiste persoon op de juiste plaats’. Daarom is het heel belangrijk dat u de drijvende krachten achter uw project aan een grondige analyse onderwerpt.

• Wie zijn de promotoren van het project?
• Wat zal hun functie zijn binnen de zaak?
• Over welke diploma’s en getuigschriften beschikken ze?
• Over welke beroepservaring beschikken ze?
• Zijn ze daarmee voldoende gekwalificeerd voor hun taken?
• Hoe zullen de oprichters vertegenwoordigd zijn als aandeelhouders van de onderneming?
   

2. De verkenning van de economische omgeving

Zodra u de vorige vragen beantwoord hebt, kunt u het beeld verfijnen door de ruimere economische omgeving waarin u zult werken, onder de loep te nemen.

Mijn zaak en de buitenwereld

Enkele basiscijfers

• Welke omvang zal mijn zaak bij de start hebben?
• Op welke omzet mik ik?
• Wat zijn de groeivooruitzichten op korte, middellange en lange termijn?
   

Productie en distributie

• Hoe produceer ik?
• Wie zijn daarbij mijn partners?
• Hoe en bij wie bevoorraad ik mij?
• Hoe krijg ik mijn dienst en/of product tot bij de klant?
• Welke prijzenpolitiek hanteer ik daarbij?
   

De ruimere economische en sociale context

U moet verder kijken dan uw winkelruimte of kantoor. Het welslagen van uw zaak wordt immers ook bepaald door externe factoren: maatschappelijke, socio-economische, technologische of culturele.
Ook financiële en juridische ontwikkelingen volgt u best op de voet.

De analyse van de concurrentie

U mag zich heel gelukkig prijzen wanneer u de enige op de markt bent die een specifieke dienst of product aanbiedt. De kans is veel groter dat u te maken krijgt met een of meer concurrenten.
Er is een spreekwoord dat zegt: ‘ken je vijand alsof het je beste vriend is’. Stel u daarom de volgende vragen:

• Wie zijn mijn concurrenten?
• Waar zijn ze gevestigd?
• Hoe groot is hun omzet?
• Welk marktaandeel hebben ze?
• Waarin onderscheiden hun producten en/of diensten zich van de mijne?
• Welke prijzenpolitiek hanteren ze?
• Hoe voeren ze promotie?
• Wat zijn hun sterke en hun zwakke punten?

De analyse van de potentiële klanten

• Wie zijn mijn klanten?
• Kan ik die klanten opdelen in verschillende groepen, die een aparte benadering vergen?
• Waar bevinden ze zich?
• Hoe is hun koopgedrag?
• Waarom zouden ze mijn product en/of dienst kopen?
• Hoe groot is hun koopkracht?
• Hoeveel klanten per dag verwacht ik?
• Welk gemiddeld bedrag per dag zullen de klanten spenderen?
• Hoe groot is de omzet per klant die ik nastreef?
• Is mijn potentiële markt groot genoeg?

3.De SWOT-analyse

Voor we een strategie kunnen ontwikkelen, moeten we eerst weten wat we waard zijn. We moeten met andere woorden onze sterke en onze zwakke kanten tegen elkaar afmeten.
In vakjargon heet dit een SWOT-analyse. SWOT staat voor ‘Strenghts, Weaknesses, Opportunities, Threats’.

Sterke punten kunnen een goed imago, trouwe klanten of een grote inzet van de medewerkers zijn. Zwaktes kunnen bijvoorbeeld te maken hebben met een te kleine winstmarge op de producten. De ontwikkeling van nieuwe producten of het opstarten van een tweede vestiging kunnen een kans vormen, terwijl slechte resultaten of een daling van de koopkracht van de klanten een bedreiging zijn.

Kortom, de antwoorden op de hiernavolgende vragen zijn anders voor elke onderneming of activiteit.

De sterke punten

• Wat zijn de sterke punten van mijn product en/of dienst?
• Wat zijn de sterke punten van mijn bedrijf als organisatie?
• Wat zijn de sterke punten van mijn medewerkers?
   

De zwakke punten

• Wat zijn de zwakke punten van mijn product en/of dienst?
• Wat zijn de zwakke punten van mijn bedrijf als organisatie?
• Wat zijn de zwakke punten van mijn medewerkers?
   

De kansen
Kansen gecreëerd door de markt

• Welke huidige of toekomstige ontwikkelingen in de markt vormen een opportuniteit voor mijn zaak?
• Welke huidige of toekomstige gebeurtenissen in de markt hebben een positieve impact op mijn zaak?
   

Kansen gecreëerd door de concurrentie

• Welke gebeurtenissen of ontwikkelingen binnen de concurrentie bieden een kans waarop ik kan inspelen?
• Hoe kan ik erop inspelen?
   

Kansen gecreëerd door de klanten

• Welke nieuwe ontwikkelingen of gebeurtenissen kunnen de belangstelling van de klanten voor mijn product en/of dienst vergroten?
   

Kansen gecreëerd door de economische en maatschappelijke context

• Zijn er maatschappelijke ontwikkelingen die in het voordeel spelen van mijn zaak?
• Zijn er economische ontwikkelingen die mijn zaak extra kansen bieden?
   

De bedreigingen
Bedreigingen vanuit de markt

• Welke huidige of toekomstige ontwikkelingen in de markt vormen een bedreiging voor mijn zaak?
• Welke huidige of toekomstige gebeurtenissen in de markt hebben een negatieve impact op mijn zaak?
   

Bedreigingen vanuit de concurrentie

• Welke gebeurtenissen of ontwikkelingen binnen de concurrentie vormen een bedreiging waarop ik moet reageren?
• Hoe kan ik erop reageren?
   

Bedreigingen vanuit de klanten

• Welke nieuwe trends of gebeurtenissen kunnen de belangstelling van de klanten voor mijn product en/of dienst doen afnemen?
   

Bedreigingen vanuit de economische en maatschappelijke context

• Zijn er maatschappelijke ontwikkelingen die in het nadeel spelen van mijn zaak?
• Zijn er economische ontwikkelingen die in het nadeel spelen van mijn zaak?
   

De strategie

Vertrekkend vanuit de resultaten van de SWOT-analyse is het veel gemakkelijker om een strategie voor de zelfstandige activiteit uit te stippelen. Hoewel ook hier geen standaardformule bestaat, moet u zeker goed nadenken over de volgende punten. Want pas als u een goede strategie hebt uitgewerkt, bent u klaar om een operationeel plan op te stellen. Maar eerst de strategie!

De strategische doelen en de weg erheen

• Wat is de specialiteit van mijn onderneming (of ‘core business’)?
• Wat is mijn commercieel doel?
• Hoe positioneer ik mij op de markt? Wat is mijn plaats op de markt tegenover de concurrenten en hoe onderscheid ik mij van die concurrenten?
• Welke groei heb ik voor ogen?
• Wat zijn mijn objectieven op middellange en lange termijn?
   

De marketingstrategie
Op vlak van product en/of dienst

• Welke zijn de specifieke voordelen en troeven die ik kan uitspelen naar de klanten?
• Wens ik mij naar de markt in haar geheel te richten (‘niet-gedifferentieerde marketingstrategie’) of wens ik mijn inspanningen te concentreren op een welbepaald deel van de markt (‘geconcentreerde marketing’)?

Op vlak van prijs

• Hoe positioneert mijn product en/of dienst zich tegenover de concurrentie?
• Welke politiek hanteer ik op het vlak van kortingen?
• Welke winstmarges wil ik behalen?

Op vlak van communicatie
Zelfs het beste product zal zijn weg niet vinden naar de klanten wanneer die niet op de hoogte zijn van het bestaan ervan. Reclame en communicatie zijn daarom essentieel voor het welslagen van een ondernemingsproject.

• Hoe zorg ik ervoor dat mijn potentiële klanten mijn product en/of dienst kennen?
• Via welke kanalen wil ik communiceren?
• Welke kanalen zijn daarbij het best geschikt voor welke doelgroep?
• Op welke manieren wens ik reclame te maken?
• Wens ik enkel reclame te maken bij de lancering of ook daarna?
   

Op vlak van distributie en verkoop

• Hoe krijg ik mijn product en/of dienst het snelst en het efficiëntst tot bij de klant? Met andere woorden: hoe zal de distributie gebeuren?
• Wie zal verantwoordelijk zijn voor de commercialisering?
• Hoe zal de verkooporganisatie georganiseerd zijn?

Het operationeel plan

Na al dit strategische denkwerk wordt het tijd voor de laatste, praktische elementen. Zodra u weet met welk product u naar welke klanten wilt, en hoe u dat hoopt te realiseren, moet nog een en ander concreet worden ingevuld op organisatorisch vlak. Het zijn als het ware de ‘finishing touches’ van uw businessplan.

• Hoe verloopt het productieproces?
• Welke machines of ander materieel heb ik daarvoor nodig?
• Hoe verloopt de bevoorrading?
• Hoe zit de administratieve organisatie van mijn zaak in elkaar?
• Hoe is het management georganiseerd?
• Wie is precies verantwoordelijk voor wat?
• Welk personeelsbeleid wens ik te voeren?

Het financieel plan is een onmisbare aanvulling op het businessplan.
Het is zelfs verplicht bij de oprichting van een aantal vennootschapsvormen. In dat geval moet het worden voorgelegd aan de notaris alvorens de oprichtingsakte wordt verleden.
De verplichting geldt voor een nv, bvba en cvba.

Het businessplan is een kwalitatieve analyse, terwijl het financieel plan een kwantitatieve analyse van uw project is.
Het doel van het financieel plan is eenvoudig: u helpen bij het correct mogelijk inschatten van de behoeften en de middelen van uw onderneming en nagaan of deze in evenwicht zijn. Voor de ondernemingen moet het financieel plan aantonen dat het kapitaal toereikend is voor de uitoefening van de activiteit tijdens minstens twee jaar.