In Antwerpen worden winkeldieven sinds exact één jaar voor de snelrechter gedaagd. In die tijdspanne werden zo 308 winkeldieven veroordeeld. “Dat is een goede zaak”, meent NSZ-voorzitter Christine Mattheeuws, “maar toch loopt de snelrechtprocedure tegen bepaalde limieten aan. Er is immers niet voldoende mankracht om meer zaken te behandelen.” Daarom pleit NSZ voor het geven van een winkeldiefstalboete voor winkeldieven die zonder geweld een artikel stelen onder een bepaalde prijs. In Hasselt werpt deze aanpak haar vruchten af. Dergelijke boetes kunnen aanvullend werken op de snelrechtprocedures. De ondernemersorganisatie vraagt dan ook dat alle parketten deze aanpak volgen én daarover ook uitvoerig communiceren. Heel wat handelaars weten nu immers niet of winkeldiefstal in hun arrondissement stevig wordt aangepakt of niet en denken vaak dat het aangeven van winkeldieven vergeefse moeite is.

Sinds 1 juni 2010 bestaat er in Antwerpen een systeem waarbij winkeldieven voor de snelrechter worden gebracht. Volgens NSZ is dat absoluut een goede zaak, want vroeger werd winkeldiefstal maar al te vaak werd geseponeerd. Nu is er tenminste een lik-op-stukbeleid. Bovendien zijn de straffen niet mals. Winkeldieven riskeren een gevangenisstraf tussen 1 maand en 5 jaar én een boete tussen 143 euro en 2750 euro. In de praktijk wordt vaak een gevangenisstraf opgelegd tussen 3 maanden en een 1 jaar (bij een eerste veroordeling met uitstel), aangevuld met een geldboete van 550 euro (zonder uitstel). Alleen botst de snelrechtprocedure op haar limieten. Parketten hebben de organisatorische mankracht niet om alle winkeldieven aan te pakken en moeten zich noodgedwongen beperken tot controles op bepaalde winkelassen. Mattheeuws: “We kunnen dat betreuren, maar moeten de realiteit onder ogen durven zien.”

Daarom stelt NSZ een aanvullende procedure voor die een onderscheid moet maken tussen ‘kleine’ en ‘grote’ winkeldieven. Wie met geweld aan het stelen gaat of een product met een hoog prijskaartje steelt, zou dan nog steeds voor de snelrechter verschijnen en een zware straf krijgen, maar wie zonder geweld een artikel steelt onder een bepaalde prijs zou, zonder tussenkomst van het gerecht, een winkeldiefstalboete moeten betalen. Het bedrag van die boete kan bijvoorbeeld gradueel worden opgetrokken naargelang de waarde van het gestolen goed. Zo’n aanpak verlicht de planlast van de parketten en weerhoudt de snelrechtprocedure voor de zwaarste gevallen, terwijl de lichte gevallen ook steeds een sanctie krijgen. Het parket van Hasselt volgt die methode en met resultaat. Op één jaar tijd (van maart 2010 tot en met maart 2011) werden er zo 585 dossiers opgesteld.

In Nederland bestaat er een systeem dat grotendeels hetzelfde is, de overlastdonatie, en dat erg succesvol is. Winkeldieven die er op heterdaad worden betrapt, krijgen een boete van 151 euro aangerekend. In de steden die de overlastdonatie toepassen (onder meer Amsterdam, Utrecht, Den Haag, Groningen, …) daalde het aantal winkeldiefstallen met de helft. In ons land is het voorlopig nog te vroeg om de effecten van de maatregelen te meten, mede door een gebrek aan communicatie hierover. NSZ vraagt  daarom dat alle parketten deze aanpak (winkeldiefstalboete, waar nodig aangevuld met snelrecht) volgen én daarover ook uitvoerig communiceren. Heel wat handelaars weten nu immers niet of winkeldiefstal in hun arrondissement stevig wordt aangepakt of niet en denken vaak dat het aangeven van winkeldieven vergeefse moeite is.