Procedure om eigen woonst los te koppelen van professionele schulden kent totaal geen succes bij ondernemers

Categorie Juridisch
Procedure om eigen woonst los te koppelen van professionele schulden kent totaal geen succes bij ondernemers

Zelfstandigen die zich in de schulden werken, kunnen sinds 2007 hun woning van schuldeisers vrijwaren. De zogenoemde verklaring van niet-vatbaarheid voor beslag laat hen immers toe hun hoofdverblijfplaats af te schermen van professionele tegenslagen. Alleen kent die procedure amper succes, zo blijkt uit een analyse van NSZ op basis van gegevens van Financiën. Een aantal, recente ingrepen om deze procedure toegankelijker te maken, zorgen ondertussen niet voor een significante stijging van het gebruik ervan. Meer nog, in 2015 bevond het aantal procedures zich alweer op het niveau van voor de aanpassingen. “De onbeslagbaarheidprocedure is veel te weinig gekend, daar ligt de kern van de zaak”, weet Christine Mattheeuws, voorzitter van NSZ.

Een zelfstandige met een eenmanszaak neemt ten opzichte van een bestuurder van een vennootschap een groot ondernemersrisico. Wanneer hij geconfronteerd wordt met schulden en een beslag, kan hij zelfs zijn eigen woning verliezen. Bij hem is er immers geen buffer tussen het privé en het professioneel vermogen, bij een bestuurder van een vennootschap wel. Daarom kwam er in 2007 een wet die zelfstandigen toelaat om hun woning onbeslagbaar te laten verklaren. Sindsdien kunnen zij hun hoofdverblijfplaats afschermen van professionele tegenslagen. Schuldeisers kunnen hun woning dan, vanaf de datum van de verklaring, niet meer in beslag nemen. Deze procedure verloopt via de notaris. Als gevolg van een recente wetswijziging kunnen nu ook bestuurders en zaakvoerders van vennootschappen zo’n verklaring afleggen, al hebben zij daar in principe minder nood aan.
Ook nieuw is dat, indien een zelfstandige zijn woning verkoopt en een andere woning koopt, de onbeslagbaarheid mee over gaat. De verkoopprijs blijft beschermd als die binnen het jaar opnieuw belegd wordt in een ander onroerend goed. Bovendien geldt sinds kort ook dat de bescherming behouden blijft wanneer hij zijn zelfstandige activiteit stopzet om werknemer of ambtenaar te worden of om met pensioen te gaan. Ze blijft ook behouden als hij zijn zelfstandige activiteit stopzet omwille van een faillissement.

Daarnaast kunnen sinds 2014 ook zelfstandigen in bijberoep en zelfstandigen die actief zijn na de pensionering gebruik maken van deze regeling. Daarvoor was de procedure enkel toegankelijk voor hoofdberoepers. In 2014 leidde dat tot een opflakkering van het aantal verklaringen van niet-vatbaarheid voor beslag, maar die opflakkering bleek van zeer korte aard te zijn. In 2015 nam het aantal verklaringen immers alweer met 18 procent af.

Hoewel deze procedure voor heel wat ondernemers waardevol kan zijn en ze de laatste jaren aanzienlijk uitgebreid werd, wordt er amper gebruik van gemaakt. Verschillende oorzaken spelen mee. Allereerst is de procedure van niet-vatbaarheid voor beslag nog veel te weinig bekend. Ze is in 2007 ingevoerd, maar er is amper ruchtbaarheid aan gegeven. Ook het kostenplaatje kan een obstakel vormen. Het kost in totaal zo’n 630 euro om de verklaring te laten opstellen door de notaris en te laten registreren.

Ook het feit dat banken veel minder geneigd zijn om een krediet toe te kennen wanneer een ondernemer zijn woning onbeslagbaar laat verklaren, speelt een rol in het beperkt succes van deze maatregel. De meeste zelfstandigen geven hun privéwoning in pand wanneer ze een lening aangaan. Een gemiste kans, zo omschrijft NSZ de houding van de banken. Zij zouden in eerste instantie naar het project zelf moeten kijken en niet naar de waarborgen die kunnen gegeven worden. Indien ze op basis van financieel plan en ondernemingsplan zien dat een project mooie slaagkansen heeft, zijn waarborgen veel minder van tel. Nu hanteren banken haast een automatisme waarbij het niet kunnen bieden van voldoende waarborgen gelijkstaat met het weigeren van krediet. Dat beperkt heel wat ondernemersmogelijkheden.

Tot slot valt nog op te merken dat de procedure van onbeslagbaarheid enkel geldt als bescherming bij professionele schulden, bijvoorbeeld ten aanzien van leveranciers, partners, banken, btw, RSZ en zo meer. Ze biedt geen bescherming tegen privéschulden of schulden van gemengde aard.

deel dit